Przypis1

Co ubrać na obronę pracy dyplomowej i czy dać prezent promotorowi

Na obronę ubierz się tak, żebyś czuł się swobodnie i nie rozpraszał komisji: schludnie, w stroju odświętnym albo eleganckim na Twoją miarę. To obyczaj, nie przepis, i nie znajdziesz go w ustawie; jeśli Twój wydział ma własne wymagania, zapisze je w wytycznych albo powie dziekanat. Prezent dla promotora też jest kwestią obyczaju, ale tu dochodzi zasada ostrożności: promotor ma wpływ na ocenę pracy, więc nawet drobny upominek ma sens dopiero po obronie, a na pytanie, czy wolno, odpowiada uczelnia, nie internet.

Co ubrać na obronę pracy licencjackiej i magisterskiej?

Nie ma wzorca, który byłby obowiązkowy, i nie podajemy go, bo każdy, kto Ci coś takiego sprzedaje jako „zasadę”, zmyśla. Stroje na obronę to wyłącznie obyczaj, który różni się między uczelniami, wydziałami i rocznikami. Strój ma Ci po prostu nie przeszkadzać, kiedy jesteś zdenerwowany i nie panujesz nad małymi rzeczami.

Sprawdź trzy rzeczy, zanim wybierzesz ubranie:

  1. Czy wydział ma wytyczne. Pytanie do dziekanatu albo wzmianka w informacji o egzaminie dyplomowym. Nie wiemy, które wydziały mają własne zwyczaje, więc nie zgadujemy.
  2. Jak ubrali się inni. Zapytaj kogoś, kto bronił się na Twoim kierunku w poprzednim roku. To najlepsze źródło, jakie masz.
  3. Czy obrona jest stacjonarna, czy zdalna. Przy zdalnej strój od pasa w dół ma znaczenie tylko dla Ciebie, ale kadr kamery, światło i tło są Twoje do ustawienia. Sprawdź kamerę, mikrofon i światło dzień wcześniej, a ubranie włóż choć raz przed lustrem, żeby wiedzieć, jak wygląda w obrazie z kamery.

Co założyć, jeśli nie wiem, co wypada?

Zasady, które nie zawodzą, bo opierają się na wygodzie, a nie na tabelach:

  • Ubranie czyste, wyprasowane, sprawdzone w ruchu: usiądź w nim, podnieś ręce, przejdź kilka kroków.
  • Buty, w których wytrzymasz godzinę stania i które nie skrzypią na korytarzu; nowych butów nie testuje się w dniu obrony.
  • Dopasowanie do pory roku i sali: w sierpniu sala bywa gorąca, w styczniu zimna, więc warstwa, którą można zdjąć.
  • Brak dodatków, które się odzywają: dzwoniąca biżuteria, szeleszczący materiał, napis na koszulce, który odciąga wzrok.
  • Gdy masz do wyboru strój „za elegancki” i „za swobodny”, wybierz pierwszy.

To porada praktyczna, nie reguła. Oceniana jest praca i Twoje odpowiedzi, a nie krawat; jak przebiega egzamin, opisaliśmy w tekście jak wygląda obrona pracy.

Czy wypada dać prezent promotorowi po obronie?

Wypada podziękować; to, czy podziękowanie ma formę przedmiotu, jest już wyborem. Zwyczaje się różnią: jedni promotorzy cenią kartkę z kilkoma zdaniami, inni dostają kwiaty albo książkę, jeszcze inni prosą, by niczego nie przynosić. Nie ma przepisu, który by prezent nakazywał, i nie znaleźliśmy w ustawie o szkolnictwie wyższym i nauce przepisu, który by go dla studiów pierwszego lub drugiego stopnia regulował; ustawa mówi o pracy dyplomowej i kierowaniu nią (art. 76 ust. 2 i 3), ale nie o upominkach1.

Ważny jest tu moment. Pozytywna ocena pracy dyplomowej jest warunkiem ukończenia studiów drugiego stopnia, a na pierwszym stopniu, jeśli program przewiduje pracę1; kto ją wystawia i jak, określa regulamin Twojej uczelni, ale promotor zwykle ma w tym głos. Dlatego prezent przed obroną albo przed wystawieniem oceny łatwo odczytać jako próbę wpłynięcia na wynik, nawet jeśli Twoje intencje są czyste. Jeśli chcesz coś ofiarować, zrób to po obronie, gdy ocena jest już ustalona, i niech to będzie rzecz symboliczna.

Co mówią o prezentach kodeksy etyki uczelni?

Otworzyłem kodeksy dwóch uczelni, żeby sprawdzić, czy mówią o prezentach. Żaden nie ma zapisu o upominkach od studentów ani o prezentach dla promotora. Nie znaczy to, że wszystko wolno; znaczy, że te dokumenty mówią o czymś szerszym:

  • Kodeks Etyki Pracowników Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (załącznik do zarządzenia nr 146/2023 Rektora WUM) w punkcie 2.3 zakazuje wykorzystywania uprawnień do osiągania korzyści majątkowych lub osobistych albo przyznawania ich bliskim i znajomym, a w punkcie 2.5 każe pracownikom unikać konfliktu interesów, a gdy zaistnieje, zawiadomić przełożonego2.
  • Kodeks Etyki Nauczyciela Akademickiego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (uchwała Senatu nr XXV 8.15/21) w § 17 wymaga od nauczyciela bezstronnych kryteriów oceniania studentów i doktorantów3.

Oba dokumenty mówią więc o bezstronności i korzyściach, ale nie rozstrzygają, czy bukiet kwiatów po obronie jest dopuszczalny. Zapis o tym może siedzieć w kodeksie Twojej uczelni, w jej regulaminie pracy albo w osobnym zarządzeniu rektora; nie sprawdzaliśmy ich, więc nie powiemy, co tam stoi. Wpisz w wyszukiwarkę „kodeks etyki” i nazwę uczelni, a potem przeszukaj plik pod kątem słów „prezent”, „upominek” i „korzyść”. Możesz też zapytać wprost w dziekanacie albo u rzecznika etyki, jeśli uczelnia ma taką funkcję.

Co dać promotorowi zamiast drogiego prezentu?

Najlepiej to, czego nie trzeba rejestrować ani tłumaczyć:

  • krótki list albo mail z konkretnym zdaniem, co Ci dało prowadzenie pracy (to czytają i trzymają);
  • podziękowanie na stronie pracy, o którym piszemy w tekście o podziękowaniach w pracy dyplomowej;
  • symboliczny drobiazg po obronie, jeśli wiesz, że promotor takie rzeczy lubi.

Nie dawaj pieniędzy, kart podarunkowych ani niczego, co ma wartość, którą trudno nazwać „symboliczną”. I nie dawaj niczego, co miałoby zrekompensować słabszą pracę; ta rozmowa nie ma końca dobrego dla nikogo.

Co zabrać ze sobą w dniu obrony?

Listę ustala Twoja uczelnia, więc najpierw sprawdź komunikat dziekanatu o egzaminie dyplomowym: tam znajdziesz, jakie dokumenty i w jakiej formie masz mieć przy sobie. Poza tym zabierz to, co ułatwia samą rozmowę: wydruk pracy z zakładkami przy miejscach, o które zapytają najpewniej, kartkę z najważniejszymi liczbami i tezami, wodę oraz zapasowy długopis. Jeśli masz prezentację, miej ją na dwóch nośnikach i w chmurze; sprzęt w sali bywa kapryśny.

Jak się przygotować do obrony poza strojem?

Strój to dwie minuty z całego dnia. Dłuższa praca to pytania, na które przychodzi czas odpowiedzieć: przejrzyj listę w tekście pytania na obronie pracy i przećwicz odpowiedzi na głos z kimś, kto nie zna tematu. Prezentację, jeśli jest wymagana, opisaliśmy w tekście prezentacja na obronę pracy. Jeśli używałeś modelu AI w pracy, bądź gotów powiedzieć o tym wprost: jak to opisać, pokazuje nota o użyciu AI, a o to, co w pracy jest Twoje, możesz zostać zapytany.

Przygotowanie do samej rozmowy z komisją, od pytań po odpowiedzi na trudne uwagi recenzenta, jest tematem naszego kursu Obrona pracy dyplomowej. Zaczynasz od niego, kiedy strój już wisi na wieszaku.

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity ogłoszony obwieszczeniem Marszałka Sejmu z 17 września 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1362), art. 76 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3; przeszukałem tekst pod kątem słów „prezent” i „upominek” i nie znalazłem tam przepisu o upominkach dla promotora, https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1362/text/T/D20261362L.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑2

  2. Warszawski Uniwersytet Medyczny, Kodeks Etyki Pracowników WUM, załącznik do zarządzenia nr 146/2023 Rektora WUM z dnia 3 lipca 2023 r., pkt 2.3 i 2.5; plik przeszukany pod kątem słów „prezent”, „upominek”, „dar” bez trafień dotyczących upominków, https://www.wum.edu.pl/sites/www.wum.edu.pl/files/dokumenty/zarzadzenie_rektora-146-2023_kodeks-etyki_zalacznik.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

  3. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Kodeks Etyki Nauczyciela Akademickiego UMCS, uchwała Senatu nr XXV-8.15/21 z dnia 26 maja 2021 r., § 17; plik przeszukany pod kątem słów „prezent”, „upominek”, „podarunek”, „korzyści majątkowe” bez trafień, https://phavi.umcs.pl/at/attachments/2021/0528/111140-xxv-8-15-21-wpr-kodeksu-etyki-na.pdf (dostęp: 27 października 2026). ↑

Dalej w dziale struktura i obrona