Przypis1

Czy można pisać pracę magisterską z AI? Co wiąże studenta, a co zależy od promotora

Można korzystać z AI przy pracy dyplomowej tylko w takim zakresie, na jaki pozwalają zasady Twojej uczelni i Twój promotor. Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Pewne jest jedno: ustawa wymaga, by praca dyplomowa była samodzielnym opracowaniem1, a uczelnie potrafią to dopełniać własnymi oświadczeniami, także o użyciu AI2. Tekst wygenerowany przez model i oddany jako własny jest więc ryzykiem, którego nie opłaca się brać. Research, redakcja własnego brudnopisu i kontrola przypisów to zupełnie inna sprawa, ale i tam ostatnie słowo należy do uczelni.

Ten tekst pokazuje, co Cię wiąże, gdzie znaleźć zasady i jak zapytać promotora, żeby odpowiedź została na piśmie.

Co wiąże studenta, który pisze pracę z ChatGPT?

Trzy rzeczy.

Oświadczenie o samodzielności. Przy składaniu pracy uczelnia może żądać podpisanego dokumentu, w którym potwierdzasz samodzielność albo opisujesz użycie AI2. Treść takiego oświadczenia różni się między uczelniami, więc przeczytaj swoje, zanim zaczniesz pisać, a nie dzień przed złożeniem. Pod tym podpisem stoi Twoje nazwisko. Jeśli praca ma fragmenty, których nie umiesz obronić, bo nie wiesz, skąd się wzięły, oświadczenie przestaje być prawdziwe.

Regulamin studiów. To dokument, który określa, jak wygląda praca dyplomowa, kto za nią odpowiada i co grozi za naruszenie zasad. Zwykle zawiera też odesłania do innych aktów uczelni.

Procedura antyplagiatowa. Uczelnia sprawdza pisemną pracę dyplomową przed egzaminem w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym1. System porównuje tekst z bazami (m.in. Ogólnopolskim Repozytorium Pisemnych Prac Dyplomowych i internetem) i wskazuje podobne fragmenty. Raport trafia do promotora3. Z punktu widzenia studenta wniosek jest prosty: zdań ze źródeł nie przeklejasz, cytat dosłowny bierzesz w cudzysłów z numerem strony, a parafraza ma mieć inną budowę niż oryginał.

Gdzie sprawdzić zasady swojej uczelni dotyczące AI?

W trzech miejscach. Przejdź je po kolei i zapisz, co znalazłeś, razem z datą.

  1. Regulamin studiów. Szukaj rozdziału o pracach dyplomowych i o odpowiedzialności za naruszenie zasad.
  2. Zarządzenia rektora. Uczelnie publikują je w Biuletynie Informacji Publicznej. Szukaj zarządzeń o pracach dyplomowych, procedurze antyplagiatowej, a także o etyce i dobrych praktykach akademickich.
  3. Wytyczne wydziału lub instytutu. Często to one mówią najwięcej: wymagania formalne, wzór oświadczenia, czasem osobny punkt o narzędziach AI. Zapytaj w dziekanacie albo na stronie wydziału.

Uczelnie mają własne wytyczne o sztucznej inteligencji i bywają one bardzo różne. Zarządzenie rektora AWF w Warszawie dopuszcza AI przy pracach pisemnych wyłącznie pomocniczo i za wyraźną zgodą promotora4. Politechnika Białostocka dopuszcza narzędzia generatywne jako wsparcie, ale o zakresie decyduje prowadzący, który może użycie całkiem zabronić5. Uchwała Rady Dydaktycznej Wydziału Polonistyki UW zabrania AI nawet do korekty i redakcji tekstu, chyba że sylabus lub prowadzący stanowią inaczej6. Brak dokumentu nie znaczy ani „wolno”, ani „zabronione”. Znaczy, że sprawę rozstrzyga ktoś inny.

Co zrobić, gdy uczelnia nie ma żadnych zasad o AI?

Wtedy o dopuszczalnym zakresie decyduje promotor. Nie zgaduj, nie zakładaj, że „skoro nie zabroniono, to wolno”. Zapytaj, zanim zaczniesz pisać rozdziały, bo odpowiedź zmienia sposób pracy. Jeśli promotor mówi „tylko korekta językowa”, nie budujesz na modelu researchu. Jeśli mówi „research i redakcja tak, pisanie za Ciebie nie”, masz jasną granicę.

Pytaj mailem. Odpowiedź na piśmie zostaje, a ustna rozmowa na korytarzu za pół roku bywa pamiętana inaczej przez obie strony.

Jak zapytać promotora o AI?

Krótko, konkretnie i z listą tego, co chcesz robić. Promotor łatwiej odpowie na pytanie „czy mogę X” niż na pytanie „co sądzi Pan o AI”.

Dzień dobry,

przed rozpoczęciem pisania rozdziałów chciałbym ustalić, w jakim zakresie mogę korzystać z modeli językowych (np. ChatGPT, Claude). Planuję: (1) wyszukiwanie i porządkowanie literatury, którą potem sam czytam i selekcjonuję; (2) redakcję językową własnego brudnopisu; (3) kontrolę zgodności moich przypisów ze źródłami. Tez, wniosków, projektu badania ani interpretacji wyników model nie będzie pisał. Użycie opiszę w nocie metodologicznej we wstępie. Czy taki zakres jest dla Pana do przyjęcia? Jeśli Pan woli inaczej, proszę o wskazanie granic.

Z poważaniem [imię i nazwisko]

Taka wiadomość robi dwie rzeczy. Pokazuje, że nie masz nic do ukrycia, i daje promotorowi gotowy punkt do zaakceptowania albo poprawienia. Odpowiedź zachowaj razem z innymi dokumentami do pracy.

Co jest bezpieczne, a co nie?

Poniższy podział to rozsądny punkt wyjścia, nie przepis. Ostateczną granicę wyznaczają zasady uczelni i promotor; jak widać wyżej, na niektórych wydziałach nie wolno nawet korekty6.

Zwykle mieści się w granicach (po ustaleniu z promotorem):

  • szukanie literatury i podpowiedzi, gdzie szukać; każdą pozycję sprawdzasz sam w Google Scholar albo w katalogu biblioteki i czytasz w całości lub w istotnych częściach;
  • redakcja Twojego brudnopisu: Ty piszesz tezy i kolejność argumentów, model zamienia notatki w tekst ciągły;
  • kontrola przypisów: model zestawia zdania z fragmentami źródeł, a Ty otwierasz pliki i sprawdzasz;
  • krytyka projektu badania: model wskazuje słabe punkty, a decyzje podejmujesz Ty.

Nie mieści się w żadnych granicach:

  • oddanie tekstu wygenerowanego przez model jako własnego4;
  • wklejanie przypisów, których nie widziałeś w źródle; odpowiedzialność za nieistniejące źródła spada na autora pracy4, a wydawca Elsevier przypomina, że odwołania generowane przez AI bywają błędne lub zmyślone7;
  • zlecanie modelowi wniosków z badania, którego nie przeprowadziłeś albo którego wyników nie rozumiesz5;
  • podpisanie oświadczenia o samodzielności, które nie jest prawdziwe.

Granica nie biegnie przez to, czy model w ogóle był użyty. Biegnie przez to, czyje są tezy, decyzje i wnioski oraz czy potrafisz każde zdanie obronić przed komisją. Jeśli model napisał zdanie mądrzejsze, niż rozumiesz, to nie jest Twoje zdanie i na obronie Cię zgubi.

Czy trzeba ujawnić użycie AI w pracy?

Jeśli uczelnia lub promotor tego wymaga, tak: AWF każe wskazać zakres i narzędzie4, Politechnika Białostocka oznaczenie treści i załącznik z wykazem obszarów użycia5, a czasopisma naukowe osobną deklarację7. Jeśli nie wymaga, i tak warto, bo krótka nota we wstępie albo w rozdziale o metodzie chroni Cię lepiej niż milczenie. Podajesz w niej narzędzie, cel użycia, zakres i to, że źródła sprawdziłeś osobno. Piszesz wyłącznie to, co jest prawdą. Gotowe wzory na trzy zakresy użycia znajdziesz w artykule o nocie o użyciu AI.

Co z tego wynika w praktyce?

Kolejność działań jest krótka:

  1. Przeczytaj oświadczenie, które będziesz podpisywać, o ile uczelnia je wymaga.
  2. Sprawdź regulamin studiów, zarządzenia rektora w BIP i wytyczne wydziału.
  3. Zapytaj promotora mailem o konkretny zakres.
  4. Pracuj tak, żeby każda teza i każdy wniosek pochodziły od Ciebie, a każdy przypis dało się sprawdzić w pliku źródła.
  5. Opisz użycie AI w nocie, zgodnie z tym, co faktycznie zrobiłeś.

Nie obiecamy Ci, że jakikolwiek zakres użycia modelu będzie dla Twojej uczelni dopuszczalny. Obiecamy tylko, że postępowanie według tej listy pozwala podpisać oświadczenie ze spokojną głową.

Jeśli chcesz pracować z AI metodą, w której decyzje i wnioski zostają po Twojej stronie, a każdy przypis da się sprawdzić, opisaliśmy ją krok po kroku w poradniku. Jeśli wolisz omówić swoją sytuację, w tym zasady uczelni i rozmowę z promotorem, jest do tego konsultacja. A jak wygląda przykładowa praca z komentarzem na marginesie, zobaczysz w przykładach.

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Dz.U. 2018 poz. 1668 (tekst ogłoszony), art. 76 ust. 2 („Praca dyplomowa jest samodzielnym opracowaniem zagadnienia naukowego, artystycznego lub praktycznego”) i ust. 4 (sprawdzenie pisemnej pracy w JSA przed egzaminem dyplomowym), https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2018/1668/text.html (dostęp: 24 października 2026). Ustawa była później zmieniana, więc przed powołaniem się na przepis sprawdź tekst jednolity w ISAP. ↑ ↑2

  2. Politechnika Białostocka, Zarządzenie nr 95/2025 Rektora PB z dnia 8 października 2025 r. w sprawie korzystania z systemów sztucznej inteligencji (GenAI) w procesie kształcenia i dyplomowania w Politechnice Białostockiej, załącznik (wzór oświadczenia autora pracy), wi.pb.edu.pl, https://wi.pb.edu.pl/wp-content/uploads/2025/10/Zarzadznie-nr-95-Rektora-PB.pdf (dostęp: 24 października 2026). ↑ ↑2

  3. Ośrodek Przetwarzania Informacji PIB, Jak działa JSA, jsa-cp.opi.org.pl, https://jsa-cp.opi.org.pl/jak-dziala/ (dostęp: 24 października 2026): lista baz porównawczych oraz zdanie, że po badaniu system przesyła raport promotorowi, który na jego podstawie zwraca pracę do poprawy albo podejmuje decyzję o dopuszczeniu do obrony. ↑

  4. Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie, Zarządzenie Nr 9/2024/2025 Rektora AWF z dnia 14 października 2024 r. w sprawie określenia zasad korzystania z systemów i narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia w AWF Warszawa, § 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 2, 4 i 5, awf.edu.pl, https://awf.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0008/61658/9.pdf (dostęp: 24 października 2026). ↑ ↑2 ↑3 ↑4

  5. Politechnika Białostocka, Zarządzenie nr 95/2025 Rektora PB, § 1, § 2 i § 3 (zakres wyznacza nauczyciel prowadzący i może zabronić użycia; narzędzia GenAI nie mogą generować całych rozdziałów, wyników badań ani wniosków końcowych; treści powstałe przy użyciu GenAI trzeba oznaczyć), wi.pb.edu.pl, https://wi.pb.edu.pl/wp-content/uploads/2025/10/Zarzadznie-nr-95-Rektora-PB.pdf (dostęp: 24 października 2026). ↑ ↑2 ↑3

  6. Uniwersytet Warszawski, Rada Dydaktyczna dla kierunków studiów: filologia bałtycka, filologia klasyczna i studia śródziemnomorskie, filologia polska, filologia polskiego języka migowego, kulturoznawstwo, logopedia, slawistyka, sztuka pisania, sztuki społeczne, Uchwała nr 170 z dnia 27 lutego 2024 r. w sprawie wytycznych dotyczących korzystania z narzędzi sztucznej inteligencji w procesie kształcenia na Wydziale Polonistyki, § 1 ust. 2, dokumenty.uw.edu.pl, https://dokumenty.uw.edu.pl/dziennik/DRD/Lists/Dziennik/Attachments/1303/DRD.2024.4.URD.170.pdf (dostęp: 24 października 2026). ↑ ↑2

  7. Elsevier, Generative AI policies for journals, elsevier.com, https://www.elsevier.com/about/policies-and-standards/generative-ai-policies-for-journals (dostęp: 24 października 2026): osobna deklaracja użycia AI przy składaniu rękopisu oraz obowiązek sprawdzenia źródeł, bo odwołania generowane przez AI mogą być błędne lub zmyślone. ↑ ↑2

Dalej w dziale ai i zasady uczelni