Jamovi po polsku: instrukcja dla studenta (CSV, korelacja, test t)

Jamovi to darmowy program statystyczny z otwartym kodem, oparty na języku R, w którym analizy wyklikuje się z menu, a wyniki pojawiają się obok arkusza z danymi. Pobierasz go ze strony jamovi.org; wersja na komputer jest bezpłatna, działa na Windows, macOS i Linuksie, ma polski interfejs przygotowany przez społeczność i czyta pliki CSV z Google Forms oraz pliki SPSS. Na potrzeby typowej pracy dyplomowej (statystyki opisowe, korelacja, test t, rzetelność skali) wystarcza.

Poniżej: instalacja, język, wersja w przeglądarce, wczytanie danych z formularza, cztery najczęstsze analizy, zapis wyników i porównanie z SPSS, JASP i PSPP. Opisuję tylko funkcje, które widziałem w dokumentacji albo w plikach programu; stan na 27 października 2026.

Co to jest jamovi?

Autorzy opisują jamovi jako darmowy i otwarty arkusz statystyczny: nic nie płacisz, możesz go używać do dowolnych celów, a kod źródłowy jest jawny¹. Pod spodem działa R, ale nie musisz znać ani linijki kodu; jeśli chcesz, możesz włączyć tryb składni i zobaczyć kod R odpowiadający każdej analizie¹. Dane, analizy i wyniki zapisują się razem w jednym pliku .omv, który można otworzyć ponownie albo przekazać promotorowi².

Jamovi pobierz: skąd ściągnąć program?

Tylko ze strony projektu: jamovi.org, zakładka Download. Wersja na komputer działa na Windows, macOS i Linuksie (na Chromebooku przez Flathub)¹. Dokumentacja opisuje instalację: na Windows uruchamiasz pobrany instalator, na macOS przeciągasz program z pliku .dmg³. Nie pobieraj jamovi z serwisów z „darmowymi programami”: oryginał i tak nic nie kosztuje.

Jamovi po polsku: czy jest polski interfejs?

Tak, ale to tłumaczenie społeczności, nie wydanie producenta. Tłumaczenia jamovi powstają w serwisie Weblate. Według danych z tego serwisu (27 października 2026) polska wersja głównego interfejsu jest przetłumaczona w 92,2%, a moduł z podstawowymi analizami (statystyki opisowe, testy t, korelacja, regresja, rzetelność) w 99%⁴. Moduły dodatkowe są przetłumaczone słabiej, więc część opcji może zostać po angielsku.

Język zmieniasz w menu ukrytym pod trzema kropkami w prawym górnym rogu. Domyślnie program bierze język systemu. Tłumaczenia oznaczone jako „w przygotowaniu” nie włączają się same, ale można je wybrać ręcznie z listy⁵. Niżej podaję nazwy po polsku według tłumaczenia, a w nawiasie po angielsku, bo w wielu poradnikach i na forum występują angielskie.

Jamovi online: czy da się bez instalacji?

Tak, jako jamovi Cloud w przeglądarce, pod adresem cloud.jamovi.org. Plan Guest jest bezpłatny i nie wymaga karty płatniczej⁶. Płatny plan Priority daje między innymi nieograniczoną długość sesji, dłuższy czas bezczynności przed rozłączeniem, pierwszeństwo bez kolejki i pracę na dużo większych zbiorach danych; w planie bezpłatnym tych rzeczy nie ma⁶. Konkretnych limitów (ile minut, ile wierszy) strona nie podaje.

Ważniejsza jest prywatność. W wersji na komputer pliki z danymi i analizy nie opuszczają Twojego urządzenia; w wersji w chmurze dane są przetwarzane na serwerach jamovi w trakcie sesji, a po jej zakończeniu usuwane⁷. Jeśli Twoje dane dotyczą zdrowia albo obiecałeś badanym, że nie trafią do zewnętrznych serwisów, wybierasz wersję na komputer.

Jak wczytać dane z Google Forms do jamovi?

1. W Formularzach Google otwierasz zakładkę Odpowiedzi, klikasz Więcej i Pobierz odpowiedzi (.csv)⁸.
2. Otwierasz plik w arkuszu i usuwasz kolumny, których nie analizujesz, a które mogą identyfikować osoby (np. adres e-mail). Pracujesz na kopii, oryginał zostaje nietknięty.
3. W jamovi wybierasz menu ☰ w lewym górnym rogu, Otwórz (Open), Ten komputer (This PC) i wskazujesz plik⁹. Program przyjmuje pliki CSV z różnymi separatorami (przecinek, średnik), a pierwszy wiersz traktuje jako nazwy zmiennych⁹.
4. Dwukrotnym kliknięciem w nagłówek kolumny (albo klawiszem F3) otwierasz edytor zmiennej i ustawiasz typ pomiaru: nominalny (Nominal), porządkowy (Ordinal) albo ciągły (Continuous), który w jamovi obejmuje skale interwałowe i ilorazowe²¹⁰.

Jeśli w kolumnach są słowa zamiast liczb, przekodowujesz je zmienną przekształconą. Tą samą funkcją odwracasz pozycje odwrócone: dokumentacja pokazuje formułę 7 - $source dla skali od 1 do 6¹¹. Wynik skali liczysz zmienną obliczaną, np. MEAN(Q1:Q5) albo SUM(Item_1, Item_2, Item_3)²¹². Więcej o pozycjach odwróconych i o tym, czy liczyć średnią, czy medianę, w artykule skala Likerta: jak analizować.

Statystyki opisowe w jamovi

Analizy, Eksploracja, Statystyki opisowe (Analyses, Exploration, Descriptives). Przeciągasz zmienne do pola Zmienne (Variables); jeśli chcesz rozbić wyniki według grupy (np. płci), dajesz zmienną grupującą do pola Podziel według (Split by). W zakładce Statystyki zaznaczasz miary, w zakładce Wykresy wykres pudełkowy, skrzypcowy i Q-Q, które pomagają wyłapać wartości odstające i ocenić rozkład¹³.

Korelacja w jamovi

Regresja, Macierz korelacji (Regression, Correlation Matrix). Zaznaczasz współczynnik: r Pearsona, rho Spearmana albo tau-b Kendalla. Opcja Hipoteza pozwala wybrać test dwustronny („skorelowane”) albo kierunkowy („skorelowane dodatnio”, „skorelowane ujemnie”); można też włączyć przedziały ufności i wykres macierzy korelacji¹⁴. Kierunek wybierasz według hipotezy zapisanej przed badaniem, nie według wyniku. Który współczynnik wybrać, opisuje artykuł korelacja Pearsona czy Spearmana.

Test t w jamovi

Testy t, Test t dla prób niezależnych (T-Tests, Independent Samples T-Test). Zmienną zależną dajesz do pola Dependent Variables, grupę do Grouping Variable. Do wyboru są test t Studenta, test Welcha i U Manna-Whitneya; hipoteza alternatywna dwustronna albo jednostronna; w części weryfikacji założeń test normalności, wykres Q-Q i test homogeniczności wariancji; do tego wielkość efektu, przedział ufności i tabela statystyk opisowych¹⁵.

Rzetelność skali w jamovi

Analiza rzetelności (Reliability Analysis) liczy alfę Cronbacha i omegę McDonalda, także „po usunięciu pozycji”, korelację pozycji z resztą skali, a pozycje odwrócone wskazujesz w osobnym polu¹⁶. Jeśli odwrócisz je tam, nie odwracaj ich drugi raz w danych.

Jak zapisać wyniki z jamovi w pracy?

Prawym przyciskiem myszy klikasz tabelę albo wykres i kopiujesz je; dokumentacja podaje, że tabele są w formacie APA i wklejają się do Worda¹⁷. Po wklejeniu ujednolicasz zapis liczb z resztą pracy: polska adaptacja zasad APA zaleca przecinek dziesiętny¹⁸, a wydział może mieć własne wymagania. Zasady zapisu opisuje artykuł o tym, jak opisać wyniki statystyczne. Program w metodzie cytujesz według wzoru ze strony projektu: The jamovi project (2026). jamovi (Version 2.7) [Computer Software]. Retrieved from https://www.jamovi.org[^18]; numer wersji przepisujesz z tej, której użyłeś.

Jamovi, SPSS, JASP czy PSPP?

Program	Licencja	Na co zwrócić uwagę
jamovi	darmowy, otwarty kod1	czyta pliki SPSS .sav, ale bez analiz zapisanych w SPSS1
SPSS	płatny program IBM, sprzedawany w subskrypcji, z wersją próbną19	licencję dla studentów może mieć Twoja uczelnia: pytasz w dziale IT albo bibliotece
JASP	darmowy, otwarty kod, wspierany przez Uniwersytet Amsterdamski20	wybór kursu Badania własne; kroki w jamovi mają odpowiedniki
PSPP	wolne oprogramowanie projektu GNU, opisywane jako zamiennik SPSS21	bez wygasania licencji i bez sztucznych limitów liczby przypadków i zmiennych21

Program wybierasz razem z promotorem. Jeśli zakład pracuje w SPSS, a Ty w jamovi, zapytaj, czy promotorowi wystarczy plik .omv albo wydruk tabel.

Jak AI pomaga przy pracy w jamovi?

Model może wyjaśnić, co znaczy kolumna w tabeli wyników, której nie rozumiesz, i sprawdzić, czy stopnie swobody pasują do liczby osób. Wklejasz mu gotowe tabele z programu, nigdy surowe odpowiedzi badanych. Nie prosisz go o „wyniki”, bo nie widział Twoich danych i każda liczba, którą poda, będzie zmyślona. Liczysz w programie, model najwyżej pomaga czytać.

Cały tor od danych z formularza przez czyszczenie, wyniki skal, rzetelność i wybór testu po zapis rozdziału prowadzi kurs Badania własne krok po kroku. Przykład idzie tam w JASP, ale każdy krok przeniesiesz do jamovi.

Przypisy

1. The jamovi project, FAQ, jamovi.org, pytania „Is jamovi really free?”, „Which platforms does jamovi run on?”, „Do I need to know R or write any code?”, „Can I open my SPSS, SAS, or Stata files?”, https://www.jamovi.org/faq.html (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑² ↑³ ↑⁴ ↑⁵

2. The jamovi project, Getting started, jamovi.org, kroki „Set up your variables” i „Share & reproduce”, https://www.jamovi.org/getting-started.html (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑² ↑³

3. The jamovi project, Installation, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/usermanual/um_1_installation.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

4. Weblate, projekt jamovi, polskie tłumaczenie komponentów jamovi-i18n (594 z 644 tekstów, 92,2%) i jmv-i18n (1059 z 1069, 99,0%), https://hosted.weblate.org/projects/jamovi/-/pl/ (dostęp: 27 października 2026). ↑

5. The jamovi project, jamovi-i18n, plik README, https://github.com/jamovi/jamovi-i18n (dostęp: 27 października 2026). ↑

6. The jamovi project, jamovi Cloud, jamovi.org, porównanie planów, https://www.jamovi.org/cloud.html (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑²

7. The jamovi project, FAQ, pytanie „Is my data private and secure?”, https://www.jamovi.org/faq.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

8. Google, Wyświetlanie odpowiedzi z formularza i zarządzanie nimi, Pomoc Edytorów Dokumentów Google, https://support.google.com/docs/answer/139706?hl=pl (dostęp: 27 października 2026). ↑

9. The jamovi project, First steps in jamovi, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/usermanual/um_2_first-steps.html (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑²

10. The jamovi project, Data Variables, jamovi Documentation, opis typów pomiaru, https://docs.jamovi.org/data/data_1_overview_data_variables.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

11. The jamovi project, Transformed Variables, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/data/data_3_transformed_variables.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

12. The jamovi project, Computed Variables, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/data/data_2_computed_variables.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

13. The jamovi project, Descriptive analyses, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/analyses/jg_11_descriptive-analyses.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

14. The jamovi project, moduł jmv, definicja analizy Correlation Matrix, https://github.com/jamovi/jmv/blob/master/jamovi/corrmatrix.a.yaml; polskie nazwy z tłumaczenia jmv-i18n w serwisie Weblate (dostęp: 27 października 2026). ↑

15. The jamovi project, t-test: Independent samples, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/analyses/jg_21_t-test-independent.html, oraz definicja analizy w module jmv, https://github.com/jamovi/jmv/blob/master/jamovi/ttestis.a.yaml (dostęp: 27 października 2026). ↑

16. The jamovi project, moduł jmv, definicja analizy Reliability Analysis, https://github.com/jamovi/jmv/blob/master/jamovi/reliability.a.yaml (dostęp: 27 października 2026). ↑

17. The jamovi project, Analyses, jamovi Documentation, https://docs.jamovi.org/usermanual/um_3_analyses.html (dostęp: 27 października 2026). ↑

18. E. Skimina, J. Harasimczuk, J. Cieciuch, Podstawowe standardy edytorskie naukowych tekstów psychologicznych w języku polskim na podstawie reguł APA 7, Wydawnictwo Liberi Libri 2022, część 5.1.3, s. 60 (strona 61 pliku PDF), https://doi.org/10.47943/lib.9788363487560 (dostęp: 27 października 2026). ↑

19. IBM, IBM SPSS Statistics, ibm.com, https://www.ibm.com/products/spss-statistics (dostęp: 27 października 2026). ↑

20. JASP Team, strona projektu, https://jasp-stats.org/ (dostęp: 27 października 2026). ↑

21. GNU Project, GNU PSPP, https://www.gnu.org/software/pspp/ (dostęp: 27 października 2026). ↑ ↑²